„Świadoma uwaga jest potężną siłą, którą dysponujemy wszyscy. Liczne badania dowodzą, że uważność to najlepszy sposób na stres, zmęczenie i złe samopoczucie. Jesteśmy wolni, gdy potrafimy zaakceptować życie z chwili na chwilę” – mówi Jon Kabat-Zinn, profesor medycyny i nauczyciel medytacji, który od 30 lat prowadzi Klinikę Redukcji Stresu, twórca programu MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction), inspirator MBCT (Mindfulness Bases Cognitive Therapy).

Kiedy zaczynamy praktykować uważność, dokonujemy zaskakującego odkrycia: nasze umysły żyją własnym życiem, nieustannie produkują myśli, osądy i komentarze, które mają niewiele wspólnego z prawdziwą rzeczywistością. I często powodują cierpienie.

Uważność to szczególny rodzaj uwagi – świadomej, życzliwej, skierowanej na chwilę obecną i nieoceniającej, która prowadzi do akceptowania tego, co jest. Gdy zaprzestajemy ciągłych prób i usilnych starań, by pozbyć się albo raz na zawsze rozwiązać bolesne problemy i podejmujemy praktykę uważnego bycia z nimi, wówczas zachodzą w nas istotne zmiany.  Czujemy się lepiej, zdrowiej, lżej na ciele i umyśle. Zamiast bezustannie naprawiać swoje życie, chcieć, żeby sprawy miały się inaczej, gonić za czymś nierealnym, po prostu uczymy się to życie przyjmować. Zamiast pod presją osiągać coraz to nowsze  „kolejne lepsze rozwiązania” czerpiemy z dobrodziejstwa i bogactwa tej chwili. Zamiast tkwić we własnych wyobrażeniach, jak życie powinno wyglądać, jacy powinniśmy być, po prostu jesteśmy w pełni obecni w tym, co się wydarza: przyjemnym, nieprzyjemnym, czy zwyczajnym i banalnym. Naprawdę można zaprzyjaźnić się z życiem bez oczekiwania by było idealne, a my w nim perfekcyjni. To radykalna zmiana stosunku do życia i siebie.

Im więcej stresu doświadczamy, tym ważniejsza staje się praktyka uważności, by odnaleźć porządek pośród chaosu – we własnym umyśle, sercu i ciele. Zamiast tkwić w rozpamiętywaniu trudności, uczymy się zwracać uwagę na to, czego doświadczamy teraz. Bo życie toczy się non stop, utknięcie w jego fragmencie, zamartwianie się, sprawia że czujemy się jak w ciasnym więzieniu. Dzięki praktyce uważności możemy obserwować jak myśli i odczucia pojawiają się i przemijają. Jasny umysł, otwarte serce i świadomość oddechu przynosi niewyobrażalną ulgę.

Gdy uczymy się uważności, nasza świadomość pomału zaczyna nasycać się współczującą życzliwością, łagodnością i cierpliwością, równowagą. To są jakości, które wszyscy posiadamy i możemy je rozwijać.

Naukowo przebadane programy mindfulness: redukcji stresu MBSR i zapobiegnia nawrotom depresji MBCT zostały opracowane 30-20 lat temu jako uzupełnienie terapii stosowanych przez lekarzy i psychoterapeutów.  W ustandaryzowanej formule wykorzystywane są w kilkuset ośrodkach medycznych na całym świecie. Czerpie z nich edukacja ( m.​in. w szkol­nic­two wyż­sze np. Ha­rvard Bu­si­ness Scho­ol, szkoła biz­ne­su IMD Bus­si­nes Scho­ol w Szwaj­ca­rii, Cla­re­mont Gra­du­ate Uni­ver­si­ty (USA) etc. a tak­że bardzo wiele szkół i przed­szko­li), biznes (zauważono, że udział w kursie skutkuje podejmowaniem lep­szych de­cyzji przez pra­cow­ni­ków firm na wszyst­kich szcze­blach organizacji, efek­tyw­niej­szą współ­pra­cą, wzro­stem od­por­no­ści na po­ja­wia­ją­ce się sy­tu­acje stre­so­we, więk­szą kon­cen­tra­cją; medytację uważ­no­ści stosują ta­kie fir­my jak Ge­ne­ral Mills, Go­ogle, Allianz, etc.) a nawet sektor wojskowy (US Marine Corps).

W niektórych krajach (USA, Wielka Brytania) pacjentom z syndromami stresu czy depresji lekarze i terapeuci zapisują ten kurs – podobnie jak leki – na receptę. W nie­miec­kiej służ­bie zdro­wia wybrani ubezpieczyciele czę­ścio­wo re­fun­dują kosz­ty uczest­nic­twa w pro­gra­mach MBSR, a sto­wa­rzy­sze­nia ubez­pie­czy­cie­li kor­po­ra­cyj­nych uznają je w peł­ni.

Dobroczynne skutki Treningu Mindfulness dla zdrowia potwierdzają najnowsze badania z zakresu neurobiologii:

  • Spada poziom lęku, niepokoju, stresu, wyczerpania i poirytowania (zmniejsza się poziom kortyzolu we krwi)
  • Wzrasta odporność psychiczna i fizyczna oraz wzmacnia się system odpornościowy organizmu
  • Rozwija się inteligencja emocjonalna (trening ma pozytywny wpływ na neuroplastyczność i integrację struktur mózgu)
  • Zmniejsza się podatność na depresję i ryzyko nawrotów depresji (program MBCT oparty na uważności jest obecnie preferowanym sposobem leczenia depresji, rekomendowanym przez Brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej)
  • Polepsza się pamięć i zwiększa umiejętność koncentracji
  • Następuje redukcja zachowań związanych z uzależnieniami
  • Redukuje się chroniczny ból – zmniejsza się poziom odczuwania bólu fizycznego
  • Poprawia się nastrój i jakość życia w stanach chronicznego bólu (bóle dolnych części pleców, fibromialgia) oraz w takich zaburzeniach jak: zespół jelita drażliwego, stwardnienie rozsiane, nowotwory
  • Spada ciśnienia krwi i obniża się ryzyko pojawienia się nadciśnienia – następuje zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób układu krążenia

Treningi mindfulness szczególnie przeznaczone są osób:

  • funkcjonujących w środowisku natłoku informacyjnego i przeciążonych zadaniami
  • odczuwających stałe napięcie przy coraz niższym poziomie energii
  • zmuszonych do wykazywania nieustannej kreatywności
  • potrzebujących zwiększenia własnej efektywności i odporności emocjonalnej
  • zajmujących eksponowane społecznie stanowisko
  • pragnących przywrócić równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym
  • terapeutów, nauczycieli, trenerów poszukujących skutecznych i wzbogacających metod pracy z klientami
  • rodziców chcących panować nad swoimi emocjami i rozwijać umiejętność wspierania w tym zakresie swoje dzieci
  • zainteresowanych rozwojem osobistym i bardziej świadomym życiem

 

Dorota Wojtczak
certyfikowany nauczyciel MBSR i trener MBCT

coach i mediator Porozumienia bez Przemocy
doradca w obszarze psychologii zarządzania