Obecnie zaleca się, by rozpoznawać ADHD i właściwie je leczyć przez całe życie pacjentów. Wyniki badań wskazują, że objawy ADHD są obecne w wieku dorosłym u ok. 2/3 pacjentów. Diagnoza i leczenie są warunkiem koniecznym do uzyskania poprawy.

ADHD (ang. attention-deficit hyperactivity disorder), zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi to jedno z najczęściej występujących zaburzeń wieku rozwojowego. Objawami mogą być, m.in.: trudności w koncentracji uwagi, nadruchliwość oraz impulsywność. Zaburzenie to częściej rozpoznawane jest u chłopców, u dziewcząt objawy zwykle mniej „rzucają się w oczy”, gdyż obserwować możemy sam deficyt uwagi bez nadpobudliwości psychoruchowej (ADD, attention-deficit disorder). Taki obraz zaburzeń częściej możemy też spotkać u dorosłych. Doświadczenia kliniczne potwierdzają, że ADHD powoduje długoterminowe negatywne skutki psychospołeczne oraz emocjonalne.

Wczesne podjęcie terapii ma kluczowe znaczenie dla otrzymania optymalnej formy pomocy, a w konsekwencji może zapobiec różnym problemom w przyszłości (niepowodzenia edukacyjne, trudności adaptacyjne w pracy, nadużywanie substancji psychoaktywnych, ryzykowne zachowania, wtórna depresja i zaburzenia lękowe).

Badania naukowe wskazują, że przyczynami zespołu są czynniki genetyczne, zaburzenia na poziomie anatomicznym i funkcjonalnym struktur mózgu oraz związane z nimi wzorce przetwarzania informacji, specyficzny metabolizm w obrębie układu nerwowego, zaburzenia neurorozwojowe, a także czynniki środowiskowe i życia płodowego.

Obraz kliniczny ADHD w wieku dorosłym

Obraz kliniczny zaburzenia ulega zmianom na poszczególnych etapach rozwoju człowieka: wraz z wiekiem istotnie spada impulsywność i nadruchliwość, ale obserwuje się przede wszystkim pogłębienie deficytów uwagi.

Osoby dorosłe zgłaszają rozproszenie myśli, niską odporność na  dystraktory, problemy z zapamiętywaniem informacji, trudności w organizacji czasu, spóźnianie się, problemy z planowaniem zadań, inicjowaniem ich i doprowadzaniem do końca, trudności ze skupieniem uwagi na czytanej treści oraz gubienie wątku w trakcie rozmowy. Z kolei impulsywność i nadpobudliwość objawiają się zazwyczaj znaczącą trudnością spokojnego siedzenia w miejscu czy relaksowania się. Wskazuje się również na utrzymujące się uczucie niepokoju i zniecierpliwienia, nieustanną potrzebą robienia czegoś, niską tolerancją na nudę i frustrację. Ponadto osoby dorosłe z ADHD są gadatliwe lub wręcz hałaśliwe i krzykliwe. Podczas prowadzenia dialogu mają skłonność do przerywania rozmowy innym i kłopot ze spokojnym oczekiwaniem na swoją kolej.

Dorośli cierpiący na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi mają często trudności w sferze społecznej, rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej. Brak profesjonalnej diagnozy i możliwości oddziaływań terapeutycznych sprawia, że nie otrzymują adekwatnej, specjalistycznej pomocy.

ADHD u osób dorosłych jest zwykle rozpoznawane, kiedy dorosły zgłasza się do psychologa lub psychiatry z powodu innych chorób współistniejących, a nie z powodu objawów ADHD.

Rozpoznanie ADHD u dorosłych to proces skomplikowany i wymaga zazwyczaj kilku wizyt u specjalisty. Konieczny jest szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu poszczególnych etapów rozwoju, analiza obecnych i występujących w przeszłości objawów, ocena zaburzeń codziennego funkcjonowania oraz diagnoza ewentualnych innych zaburzeń psychicznych u danej osoby. Należy podkreślić, iż dostępne są odpowiednie i efektywne metody diagnozowania i leczenia ADHD u dorosłych, co pozwala zaplanować właściwą formę terapii, z uwzględnieniem ewentualnych trudności w pracy zawodowej, czy w codziennym funkcjonowaniu. Wskazana jest kompleksowa diagnostyka (psychiatryczna, psychologiczna i neuropsychologiczna) oraz zindywidualizowane wsparcie terapeutyczne (farmakoterapia, psychoterapia lub coaching). Często ustalenie właściwego rozpoznania pozwala pacjentom inaczej spojrzeć na zdarzenia z przeszłości.

 

 Malwina Tudorowska – psycholog, psychoterapeuta
Marcin Jaracz – psycholog kliniczny, psychoterapeuta

więcej - www.adhd-online.pl

więcej - www.adhdeurope.eu